Gaz odalar\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fc bekleyen Yahudilere ayn\u0131 zamanda m\u00fczik dinletiliyordu.<\/p>\n\n\n\n
Tabii ki ac\u0131lar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in de\u011fil. \u0130\u015fkence ve zulm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak\u2026<\/p>\n\n\n\n
Peki bunu neden yapm\u0131\u015flard\u0131? M\u00fczi\u011fi neye g\u00f6re se\u00e7mi\u015flerdi?<\/p>\n\n\n\n
M\u00fczik tarihinde Richard Wagner <\/strong>diye bir isim var. Romantik d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f bir Alman besteci. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan tam 56 sene \u00f6nce bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f biri. Yani, Nazi Almanyas\u0131 ile herhangi bir ili\u015fkisi yok. Asl\u0131nda kendisi m\u00fczikte ortaya att\u0131\u011f\u0131 yenilik\u00e7i fikirleriyle tan\u0131n\u0131r. Ama onu h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131lan bir fig\u00fcr haline getiren \u015fey; m\u00fczi\u011fi de\u011fil, Yahudiler hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri.<\/p>\n\n\n\n Wagner, bir dergide yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 yaz\u0131lar yazm\u0131\u015ft\u0131. Bu yaz\u0131lar asl\u0131nda sanat alan\u0131ndaki kendi yenilik\u00e7i fikirleri ile ilgiliydi. Ama i\u00e7lerinden bir tanesi var ki; bunun sanat ile neredeyse hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktu, ve yay\u0131nland\u0131ktan sonra \u00e7ok konu\u015fuldu. Bug\u00fcn Wagner deyince hala akla gelen ilk \u015feylerden bir tanesi: Onun \u201cM\u00fczikte Yahudilik\u201d<\/strong> makalesi\u2026<\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7inde Yahudi halk\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7ok ciddi s\u00f6ylemlerin oldu\u011fu bu yaz\u0131da Wagner, Alman halk\u0131nda halihaz\u0131rda 3 nesildir bir Yahudi antipatisi oldu\u011funu s\u00f6ylerken Yahudilerin bu antipatiyi ger\u00e7ekten hak ettiklerini, \u00e7\u00fcnk\u00fc Alman k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yabanc\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ve hatta bu toplum i\u00e7in tehlike arz etti\u011fini iddia ediyordu.<\/p>\n\n\n\n Yola tabii m\u00fczikten \u00e7\u0131k\u0131yordu Wagner.<\/em> Diyordu ki: “Yahudi Sanat\u0131 yapmac\u0131kt\u0131r, \u00f6zg\u00fcn de\u011fil. Taklitten \u00f6teye gidemez. Ayr\u0131ca, s\u0131\u011f ve baya\u011f\u0131d\u0131r. Sanatsal ifadeleri samimiyetsizdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc; uzun zamand\u0131r bu topraklarda Peki hal b\u00f6yleyse \u00e7\u00f6z\u00fcm nedir?<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019e g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcm; onlar Yahudilikten ve kendi k\u00fclt\u00fcrlerinden vazge\u00e7ecekler. Asimile edilerek, y\u00fcksek Alman sanat ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fersizle\u015fmek yerine, o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olacaklar. Wagner bunlar\u0131 yazarken, pek \u00e7ok Yahudi arkada\u015f\u0131 vard\u0131. Hatta bu yaz\u0131dan sonra bile, onun Yahudi d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funa inanmad\u0131lar. \u00e7\u00fcnk\u00fc hali haz\u0131rda beraber \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Fakat bu yaz\u0131dan 90 y\u0131l sonra, 1940\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, Wagner\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden tam 57 y\u0131l ge\u00e7mi\u015fken, Fa\u015fizm tavan yapm\u0131\u015fken, Almanya\u2019da, Alman gibi olmayanlar\u0131n asimile edilmesi fikri, \u00e7ok yumu\u015fak kar\u015f\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. Ve bildi\u011finiz gibi, Yahudiler toplan\u0131p, t\u00fcrl\u00fc i\u015fkencelere, deneylere ve hatta \u00f6l\u00fcme mahkum edildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc iktidarda olan Hitler<\/strong>, Almanlar\u0131n saf \u0131rk\u0131na kar\u015f\u0131, Yahudileri bir tehdit olarak g\u00f6r\u00fcyordu. T\u0131pk\u0131 Wagner\u2019in makalesinde belirtti\u011fi gibi, Hitler de \u201cKavgam\u201d<\/strong> kitab\u0131nda, ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn en b\u00fcy\u00fck nedeni olarak Yahudileri g\u00f6r\u00fcyor ve bu halk\u0131 Alman \u0131rk\u0131 i\u00e7in tehlikeli olarak tan\u0131ml\u0131yordu. Fakat bu seferki \u00e7\u00f6z\u00fcm, Wagner\u2019in \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden farkl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Alman \u0131rk\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in tek \u00e7are kalm\u0131\u015ft\u0131: KATL\u0130AM!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Toplama kamplar\u0131nda kendi kaderlerini bekleyen Yahudiler, birtak\u0131m m\u00fcziklere maruz kal\u0131yordu. Sabah, \u00f6\u011fle, ak\u015fam\u2026 Her Alman\u2019\u0131n bilmesi gereken mar\u015flar \u00e7al\u0131n\u0131yor ve mahkumlara zorla \u015fark\u0131lar s\u00f6yletiliyordu. Toplama kamplar\u0131nda bir s\u00fcre kalm\u0131\u015f olan Primo Levi<\/strong>, bu durumu \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor: <\/p>\n\n\n\n \u201cHer ak\u015fam yatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda birbirimize bakar, m\u00fczi\u011fin nas\u0131l cehennem olabilece\u011fini sorgulard\u0131k\u2026\u201c<\/p>\n\n\n\n Radyo ve gramofonlarda \u00e7alan m\u00fcziklerde, ba\u015f\u0131 Wagner \u00e7ekiyordu. M\u00fczikte Yahudilik makalesi elbette ki Wagner\u2019in m\u00fczi\u011finden daha \u00f6nce geliyordu ve bu sayede Nazi Almanyas\u0131’n\u0131n en \u00f6nemli bestecisi olmu\u015ftu. Fakat ortada \u015f\u00f6yle bir sorun vard\u0131 ki: Wagner hayatta de\u011fildi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Belki, y\u0131llar \u00f6nce, toplumda zaten var oldu\u011funu belirterek, bir antipatiyi dile getirmi\u015fti. Ama m\u00fcziklerinin bir i\u015fkence arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 fikrine ne derdi? Oras\u0131n\u0131 bilemiyorum. Fakat, m\u00fczik b\u00f6yle bir \u015fey. Bir yanda, baz\u0131 bilim adamlar\u0131 taraf\u0131ndan tedavi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rken; di\u011fer tarafta, bir i\u015fkence arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Ve maalesef, m\u00fczik; siyasilerin amelleri do\u011frultusunda, kendi amac\u0131ndan sapabiliyor. Hitler’in en \u00e7ok sevdi\u011fi besteci, \u015f\u00fcphesiz ki Wagner\u2019di. Hatta onun hakk\u0131nda \u015funu s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cWagner\u2019i \u00f6nc\u00fcm olarak g\u00f6r\u00fcyorum. O, benim i\u00e7in y\u00fcce bir peygamber gibidir.\u201d Tabii ki Hitler\u2019in Wagner\u2019e olan bu derin sevgisi, onun m\u00fczi\u011fine duydu\u011fu hayranl\u0131ktan kaynaklanm\u0131yor. Hitler\u2019e gereken, sadece, kendi ideolojisi i\u00e7in kullanabilece\u011fi bir ara\u00e7t\u0131. Wagner de aranan bu \u00f6zelli\u011fi \u00e7ok iyi bir \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Ve m\u00fczikleri her ne ama\u00e7 ile yaz\u0131lm\u0131\u015f olursa olsun, Hitler taraf\u0131ndan bir i\u015fkence arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Her ne kadar siyasetten ar\u0131nm\u0131\u015f bir sanat idealimiz olsa da: M\u00fczik; siyasilerin elinde, hep oyuncak olur. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ise, kimse dikkate almaz. Bu olayda da, kimse Wagner\u2019i kendi i\u00e7inde de\u011ferlendirmiyor. Ya da bir zamanlar sanatta devrim yaratmak i\u00e7in yaz\u0131lan eserlerin, bir i\u015fkence arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi hakk\u0131nda konu\u015fmuyor. Onun m\u00fczi\u011fini ve yenilik\u00e7i tavr\u0131n\u0131 sevenler, onun Yahudiler hakk\u0131ndaki fikirlerini tertemiz g\u00f6stermeye; m\u00fczi\u011fini sevmeyenler ise, onun, Hitler\u2019i do\u011furan en b\u00fcy\u00fck sebep oldu\u011funa inan\u0131yor. Evet, Wagner; sanat\u0131yla oldu\u011fu kadar, d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle de iz b\u0131rakm\u0131\u015f bir fig\u00fcrd\u00fc. Ve bu durum; belki de onun ba\u015f\u0131na, kendisinin bile hayal edemeyece\u011fi i\u015fler a\u00e7t\u0131. Wagner\u2019in sanat\u0131n\u0131 siyasetten ay\u0131rmam\u0131z her ne kadar bizim i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olsa da, san\u0131r\u0131m baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in art\u0131k imkans\u0131z\u2026<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcnl\u00fck benden bu kadar. Bir sonraki videoda g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere. Sevgiler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gaz odalar\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fc bekleyen Yahudilere ayn\u0131 zamanda m\u00fczik dinletiliyordu. Tabii ki ac\u0131lar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in de\u011fil. \u0130\u015fkence ve zulm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olarak\u2026 Peki bunu neden yapm\u0131\u015flard\u0131? M\u00fczi\u011fi neye g\u00f6re se\u00e7mi\u015flerdi? M\u00fczik tarihinde Richard Wagner diye bir isim var. Romantik d\u00f6nemde ya\u015fam\u0131\u015f bir Alman besteci. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan tam 56 sene \u00f6nce bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f biri. Yani,… <\/p>\n
ya\u015famalar\u0131na ra\u011fmen, Avrupa dillerinin hi\u00e7birini do\u011fru d\u00fczg\u00fcn konu\u015famazlar. Bu y\u00fczden, yabanc\u0131d\u0131rlar. Ayr\u0131ca ekonomik g\u00fc\u00e7leri \u00e7ok ciddi seviyededir ve sadece bu bile onlara antipati beslemek i\u00e7in yeterlidir. Kald\u0131 ki Yahudiler; bu ekonomik g\u00fcc\u00fc k\u00fclt\u00fcr ve sanat i\u00e7in de\u011fil, sadece kendileri i\u00e7in kullan\u0131r. Bu da Yahudilerin daha da g\u00fc\u00e7lenerek daha fazla kontrol kazanmas\u0131na ve sanat\u0131 ticari bir ara\u00e7 olarak kullanmalar\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n